Šta su „Posejdonove loptice“?
Riječ je o kuglama koje nastaju od lišća morske cvjetnice Posidonia oceanica, vrste morske trave koja je rasprostranjena isključivo u Sredozemnom moru. Naziv su dobile po grčkom bogu mora – Posejdonu.
Njihovo vlaknasto lišće, bogato ligninom, tokom jeseni se opada, a struje i talasi oblikuju ove ostatke u kompaktne kugle koje se često nalaze na plažama.
Iako su se tradicionalno koristile za izolaciju kuća ili pakovanje, novija istraživanja pokazuju da ove kugle imaju dodatnu, veoma važnu funkciju – pomažu u sakupljanju mikroplastike iz mora.
Prirodni filter za plastiku
Tim istraživača sa Univerziteta u Barseloni otkrio je da Posidonia oceanica ne samo da usporava vodene struje i čuva biodiverzitet, već i zadržava znatne količine plastičnog otpada. Mikroplastika – sitne čestice plastike manje od 5 mm koje potiču od vrećica, boca, ribarskih mreža i drugih predmeta – lako se hvata za vlakna ove biljke.
Kada se lišće otkine i počne da se oblikuje u kugle, plastika koja je zarobljena unutar vlakana takođe biva “upakovana” u njih. Na taj način, plastika iz mora dolazi do obale, gdje se može fizički ukloniti.
Istraživanje sa ostrva Majorka
Tokom 2018. i 2019. godine, naučnici su analizirali kugle prikupljene sa četiri plaže na španskom ostrvu Majorka. Otkrili su plastične ostatke u polovini uzoraka lišća, dok je u 17% kugli plastika bila izuzetno gusto upakovana – u nekim slučajevima i do 1.500 plastičnih čestica po kilogramu.
Iako se sve kugle ne zadrže na morskom dnu – neke potonu u dublje vode, dok druge isplivaju na obalu – njihovo prisustvo je pokazatelj koliko plastike zapravo cirkuliše u morima.
Važno upozorenje naučnika
Iako su ove kugle korisne u prenošenju plastike na obalu, stručnjaci upozoravaju da one nisu rješenje za problem zagađenja. Ana Sančez-Vidal, autorka studije, naglašava da nije cilj da se ove biljke koriste kao alat za „čišćenje mora“, niti da ih treba uklanjati s plaža.
„Kugle donose vlagu i hranljive materije koje pomažu u održavanju ekosistema na plažama“, kaže Sančez-Vidal i poziva ljude da ih ne diraju kada ih pronađu.
Morske cvjetnice pod prijetnjom
Nažalost, livade morskih cvjetnica širom svijeta su u opadanju. Od kraja 19. vijeka, njihova ukupna površina smanjena je za gotovo 30%. Glavni uzroci su zagađenje, urbanizacija, porast temperature mora i invazivne vrste.
U Sredozemlju, iako postoje lokalne inicijative za obnovu ovih biljaka na lokacijama poput Majorke, Sicilije i Malte, prijetnje poput industrijskog zagađenja i klimatskih promjena i dalje su prisutne.
Rješenje je u prevenciji, ne u sanaciji
Zaključak istraživača je jasan – iako morske cvjetnice pomažu u uklanjanju plastike iz mora, rješenje nije u oslanjanju na prirodu da popravi posljedice ljudskih aktivnosti. Ključ leži u prevenciji.
„Jednostavno moramo spriječiti da plastika uopće dospije u more, a to znači – smanjenje njene proizvodnje“, poručuje Sančez-Vidal.
(Vijesti.ba)