Pomoću svemirskog teleskopa James Webb (JWST), istraživači su identifikovali događaj spajanja barem pet galaksija otprilike 800 miliona godina nakon Velikog praska, zajedno sa dokazima da je ta kolizija redistribuirala teške elemente van samih galaksija.
Prije “Webba”, astronomi su očekivali da će složena spajanja galaksija i rasprostranjeno obogaćivanje kiseonikom i drugim proizvodima zvjezdane fuzije postati uobičajeni znatno nakon milijardu godina poslije Velikog praska. Ovo otkriće pokazuje da su ti procesi već bili u toku mnogo ranije nego što su modeli predvidjeli.
Neočekivano galaktičko spajanje u ranom univerzumu
Astronomi generalno očekuju da su u tom ranom trenutku kosmičke istorije galaksije relativno male i izolovane. Umjesto toga, novootkriveni sistem – nazvan “JWST kvintet” – pokazuje multiple galaksije u interakciji unutar kompaktnog regiona prostora, okružene vjencem gasa bogatog kiseonikom.
“Ovo je izvanredno jer se spajanje koje uključuje tako veliki broj galaksija nije očekivalo tako rano u historiji univerzuma, kad su, kako se smatra, spajanja galaksija bila jednostavnija i obično uključivala samo dvije do tri galaksije”, kažu istraživači.
Sistem je identifikovan u podacima iz “Webbovog” dubokog vangalaktičkog osmatranja, jedne od kampanja najdalekosežnijeg snimanja.
Iako su galaksije razdvojene desetinama hiljada svjetlosnih godina, zauzimaju neobično kompaktan region prostora sa stopom formiranja zvijezda daleko većom nego kod tipičnih galaksija tog vremena.
Istraživači su takođe detektovali prošireni halo blještavog gasa koji povezuje nekoliko galaksija. Gas emituje svjetlost od jonizovanog kiseonika i vodonika. Iznenađujući rezultat je da se ovaj gas nalazi izvan galaksija. Elementi, kao što je kiseonik, proizvode se samo unutar zvijezda i kasnije izlaze iz galaksija tokom sudara.
Analiza sugeriše da je to obogaćivanje posljedica prvenstveno gravitacionih interakcija tokom spajanja, a ne samo galaktičkih vjetrova, dajući direktne dokaze da su sudari galaksija oblikovali njihovo okruženje u mladom univerzumu.
Otkriće je važno jer pomaže da se objasni rastuće neslaganje između onoga što modeli astronoma predviđaju i onoga što “Web” zapravo vidi.
“Uvid da složen sistem pokretan galaktičkim spajanjem postoji tako rano govori da naše teorije o tome kako se galaksije sklapaju – i koliko brzo – treba ažurirati da bi odgovarale stvarnosti”, kažu istraživači.
Otkriće može pomoći da se objasni zašto “Webb” identifikuje sve veći broj masivnih galaksija koje izgledaju uglavnom neaktivne samo nekoliko milijardi godina kasnije. Ako su se sistemi poput JWST kvinteta brzo spojili i rano iscrpili svoj gas, mogli bi da evoluiraju u te masivne galaksije viđene u kasnijim vremenima.
Buduće “Webbove” opservacije će ispitati kretanje gasa i galaksija unutar sistema, dajući dodatni uvid u način kako su se formirale rane kosmičke strukture, prenosi Telegraf.
(Vijesti.ba)