Meduze spadaju među životinje koje su najotpornije na rak, a nova matematička i eksperimentalna studija pomaže da se objasni zašto.
Istraživači sa Kalifornijskog tehnološkog instituta (Caltech) otkrili su da brza dioba ćelija, za koju se dugo smatralo da povećava rizik od raka, u određenim okolnostima može imati suprotan efekat.
Umjesto da podstiče nastanak tumora, ona bi mogla djelovati kao svojevrsni sistem kontrole kvaliteta koji uklanja abnormalne ćelije prije nego što se razviju u tumore, piše GreekReporter.
Tim naučnika je napravio matematički model diobe, odumiranja i mutacija ćelija, a zatim njegova predviđanja testirao na živim meduzama.
Dioba ćelija kao odbrana
Dioba ćelija uobičajeno nosi određeni rizik: pri svakoj diobi postoji mala mogućnost da ćelija dobije mutaciju koja bi vremenom mogla da izazove rak.
Zato se u tkivima sa brzom diobom, poput kože, pluća i debelog crijeva, razvija više tumora nego u tkivima sa sporom diobom, poput moždanih neurona.
Model je u većini slučajeva potvrdio taj obrazac, ali je otkrio i drugi, manje očigledan proces.
Kada je odumiranje ćelija čvrsto povezano sa njihovom diobom, tako da više ćelija odumire što se više novih ćelija stvara, veća brzina diobe može dovesti do uklanjanja abnormalnih ćelija, umjesto da im omogući da se nakupljaju.
Istraživači su ovaj proces nazvali “high-flux proofreading”, odnosno “provjera sa velikim protokom”, jer veliki broj novih ćelija i ćelija koje odumiru može pomoći u otkrivanju i uklanjanju grešaka čak i kada sistem za prepoznavanje kancerogenih ćelija nije savršen.
Da bi provjerili ovu teoriju, istraživači su proučavali mjesečevu meduzu (Aurelia aurita), vrstu koja se smatra veoma otpornom na rak, jer se tumori gotovo nikada ne bilježe u prirodi.
Proučavali su mlade meduze, poznate kao efire, čijih osam simetričnih krakova olakšava uočavanje abnormalnih izraslina.
Izlaganje efira hemikaliji koja izaziva rak samo po sebi nije dovelo do pojave tumora.
Međutim, kada su istraživači istovremeno blokirali prirodnu sposobnost ćelija da se samounište, proces poznat kao apoptoza, pojavili su se tumori.
To je potvrdilo da se meduze oslanjaju na uklanjanje oštećenih ćelija kako bi ostale zdrave.
Značaj istraživanja
Tim je potom otkrio da su meduze izložene kancerogenu ubrzale diobu ćelija kao zaštitni odgovor.
Kada je taj odgovor blokiran stresom, povredom ili lijekovima koji usporavaju proliferaciju, tumori su se javljali mnogo češće, prenosi Nova.
Ponovno pokretanje diobe ćelija davanjem životinjama leucina, aminokiseline za koju je poznato da podstiče rast, smanjilo je učestalost tumora, dodatno potvrđujući vezu između brže obnove ćelija i otpornosti na rak.
Istraživači navode da bi ovi rezultati mogli da pomognu u objašnjenju niske stope raka kod drugih dugovječnih životinja, poput slonova i golih krtica.
Takođe bi mogli da doprinesu razvoju novih strategija za otkrivanje ili prevenciju raka kod ljudi, naročito sa starenjem, kada sposobnost tkiva da se obnavljaju počinje da opada.
(Vijesti.ba9