Nedavno je u Bužimu obilježena 34. godišnjica formiranja 505. viteške brigade, jedinice koja je u historiji odbrane BiH ostala upisana kao simbol hrabrosti, discipline i pobjede.
Od prvih dana njenog nastanka, preko najtežih godina agresije na Bosnu i Hercegovinu, pa sve do operacija u kojima je 5. korpus branio i oslobađao prostor Krajine, priča o 505. viteškoj brigadi zapravo je priča o ljudima, borcima koji su, često uz nedostatak naoružanja i opreme, stali u odbranu svog naroda i svoje države.
Naravno, kada se govori o ovoj brigadi ovjenčanoj brojnim pobjedama, nemoguće je ne govoriti i o njenom komandantu Izetu Naniću, njegovom vojničkom znanju, liderstvu, odnosu prema borcima i vrijednostima koje je zastupao. Nanić je ostao jedan od najprepoznatljivijih simbola otpora i odbrane Bosne i Hercegovine, a nakon pogibije posthumno je odlikovan Ordenom heroja oslobodilačkog rata.
U posebno važnom dijelu današnje emisije „Dobar dan BiH“, s ciljem očuvanja kulture sjećanja na 505. vitešku brigadu i njen značaj, veličinu i autoritet, razgovarali smo s Aganom Odobašićem, brigadirom Oružanih snaga Bosne i Hercegovine i nekadašnjim pripadnikom 505. viteške brigade, te profesorom dr. Amirom Klikom iz Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava Univerziteta u Sarajevu.
Brigadir Odobašić podsjetio je da u okviru Oružanih snaga BiH djeluje Rendžerski puk koji baštini tradiciju Armije Republike Bosne i Hercegovine, te da je nedavno obilježena 34. godišnjica formiranja 505. viteške brigade.
To je brigada s impozantnim rezultatima. Kroz njene redove prošlo je 4.805 pripadnika, a imala je čak 50 dobitnika najvišeg ratnog priznanja ‘Zlatni ljiljan’. Između ostalog, brigada je svojim kolektivnim zaslugama, hrabrošću i herojstvom stekla počasni naziv viteška. To priznanje dodjeljivalo se najboljim jedinicama Armije Republike Bosne i Hercegovine“, s ponosom ističe brigadir Odobašić.
Historičar profesor Kliko podsjetio je na složene okolnosti u kojima je jedinica nastajala.
„Cijela Armija Republike Bosne i Hercegovine formirana je i ustrojena u izuzetno teškim uslovima. U vrijeme kada je agresija na Republiku Bosnu i Hercegovinu već bila započela, prethodno je razoružana Teritorijalna odbrana, iz koje će kasnije proisteći Armija Republike Bosne i Hercegovine, zvanično formirana u aprilu 1992. godine.
Uslovi za formiranje jedinica bili su izrazito složeni širom zemlje. Jugoslovenska narodna armija još je od jeseni 1991. godine pripremala agresiju, raspoređivala svoje snage, razoružavala Teritorijalnu odbranu i ustrojavala buduće jedinice Vojske Republike Srpske.
Ipak, situacija u Bosanskoj krajini bila je dodatno otežana. Već od početka agresije na Hrvatsku, sredinom 1991. godine, ovaj dio Bosne i Hercegovine bio je praktično odsječen zbog formiranja srpske paradržave na području Hrvatske. Do aprila 1992. godine Bihaćka, odnosno Cazinska krajina, bila je blokirana i iz unutrašnjosti Bosne i Hercegovine.
Tako su se Bihać, Bosanska Krupa, Cazin i Velika Kladuša našli u gotovo potpunoj izolaciji. Od prvih linija odbrane kod Bihaća do najbliže slobodne teritorije bilo je više od 150 kilometara. U takvim uslovima vođen je rat“, pojasnio je profesor Kliko.
Podsjetio je i da je današnja općina Bužim prije rata bila u sastavu općine Bosanska Krupa.
„U aprilu 1992. godine jedinice Jugoslovenske narodne armije, uz pomoć srpskih teritorijalnih formacija, izvršile su agresiju na Bosansku Krupu i zauzele grad na desnoj obali Une. Nastupilo je haotično stanje kakvo je tada vladalo širom Bosne i Hercegovine.
Bužimljani su odlučili da se organizuju sami. Formiran je Štab odbrane Bužima. Naoružanja nije bilo dovoljno, ali je bilo ljudi spremnih da brane svoje domove. Ono što je bilo ključno jeste dobra organizacija. Formirano je nekoliko odreda Teritorijalne odbrane, a sredinom augusta, zajedno s formiranjem 5. korpusa, nastala je i 105. bužimska brigada, kasnije poznata kao slavna 505. viteška brigada.
Brigada je logističku podršku crpila iz naroda. Bužim tada nije imao razvijenu privredu ni značajnije resurse. Upravo zato njena snaga nije počivala samo na borcima već i na podršci stanovništva. Bila je oslonjena na vlastiti narod“, kazao je Kliko, a potom posebno istakao značaj komandanta Izeta Nanića.
Prije svega zahvaljujući dobroj organizaciji, ali i činjenici da je na njenom čelu bio Izet Nanić, formirana je brigada koja je postala jedna od najkvalitetnijih jedinica Armije Republike Bosne i Hercegovine. Imala je svoju zonu odgovornosti, ali je prema potrebi učestvovala i u operacijama na područjima za koja su bile odgovorne druge brigade 5. korpusa, podsjetio je profesor Kliko.
Svakako pogledajte cijeli razgovor kako biste saznali i druge važne činjenice i detalje koji svjedoče o značaju, veličini i ratnom putu 505. viteške brigade.