Astronomi su u obližnjim galaksijama otkrili 84 dosad nepoznata objekta skrivena u arhivama NASA-inog rendgenskog opservatorija Chandra.
Iako neki od njih mogu oslobađati energiju stotinama hiljada, pa čak i milionima puta veću od one koju emituje Sunce, godinama su ostali neprimijećeni jer emituju zračenje koje teleskopi veoma teško registruju. Nova studija, objavljena u časopisu Nature Astronomy, otkriva dosad nepoznatu populaciju nebeskih objekata, piše Science Alert.
Istraživači su ovu novu klasu nazvali „hipermeki“ izvori rendgenskog zračenja. Naziv se odnosi na činjenicu da njihove rendgenske zrake nose relativno malo energije. Većina njihovog zračenja vjerovatno se emituje u obliku ekstremnog ultraljubičastog svjetla (EUV), ali međuzvjezdani plin apsorbira taj dio spektra pa ne dopire do Zemlje. Chandra zbog toga može registrovati samo mali dio niskoenergetskog zračenja koje uspije proći.
Niskoenergetski „rep“ zračenja
„Najviše nas je iznenadilo to što, uprkos tome što ih je teško detektovati, mogu biti izuzetno sjajni“, rekao je astronom Mustafa Muhibullah sa Univerziteta u Alabami. Prema njegovim riječima, ono što Chandra registruje predstavlja tek slabašni, niskoenergetski „rep“ njihovog zračenja.
Naučnici su utvrdili da nije riječ o slučajnim greškama u podacima. Mnogi izvori pojavili su se na istim mjestima tokom posmatranja u različitim periodima, dok je postojanje nekih potvrdio i drugi teleskop – XMM-Newton Evropske svemirske agencije.
Važan trag dale su i njihove lokacije. U galaksiji M101 mnogi od ovih izvora prate spiralne krakove, dok su se u eliptičnim galaksijama pojavili među starijim zvijezdama.
Broj od 84 objekta mogao bi biti samo početak. Istraživači procjenjuju da su pronašli tek najsjajnije predstavnike mnogo veće populacije. Osim toga, sposobnost opservatorija Chandra da prikuplja ovakvu svjetlost s vremenom je oslabila, pa je vjerovatno ostao neotkriven veliki broj slabijih objekata.
Šta su zapravo ovi objekti?
To je zasad najveća misterija. Među mogućnostima su bijeli patuljci, gusti ostaci zvijezda sličnih Suncu, ali i neutronske zvijezde ili crne rupe koje privlače materiju iz svoje okoline.
Moguće je i da „hipermeki“ ne označavaju jednu vrstu objekata, već određenu vrstu zračenja koju proizvodi više različitih kosmičkih sistema.
Njihovo otkrivanje moglo bi pomoći u rješavanju jedne od dugogodišnjih astronomskih zagonetki. Supernove tipa Ia, ogromne zvjezdane eksplozije koje astronomi koriste za mjerenje udaljenosti u svemiru, nastaju kada bijeli patuljak prikupi previše mase sa zvijezde pratioca.
Problem je što naučnici opažaju veliki broj takvih eksplozija, ali ne pronalaze dovoljno bijelih patuljaka koji se za njih pripremaju. Novootkriveni izvori mogli bi biti upravo sistemi koji su dosad nedostajali.
Ako su neki od hipermekih izvora zaista bijeli patuljci koji postepeno prikupljaju materiju, astronomi su ih možda „uhvatili“ u dugom procesu nakupljanja mase koji prethodi eksploziji. Većina njihovog zračenja pritom ostaje skrivena u EUV spektru.
„Ako čak i mali dio ove velike, a vjerovatno i mnogo veće skrivene populacije čine bijeli patuljci koji prikupljaju materiju i prolaze kroz nuklearno sagorijevanje, oni bi mogli popuniti prazninu u našim posmatranjima“, rekao je Muhibullah.
Ipak, naučnici naglašavaju da ova grupa vjerovatno nije homogena. Među 84 objekta mogu se nalaziti neutronske zvijezde, crne rupe i bijeli patuljci koji nikada neće eksplodirati.
Preciznija posmatranja u ultraljubičastom i rendgenskom spektru mogla bi otkriti njihovu pravu prirodu. Za sada otkriće pokazuje da čak i najmoćniji teleskopi imaju svoje „slijepe tačke“ i da čitave populacije nebeskih objekata možda postoje tik izvan dosega naših instrumenata.
(Vijesti.ba)