Rijedak prodor arktičkog vazduha krajem aprila donosi drastičan pad temperatura širom istočne i jugoistočne Evrope, piše meteorološki servis Severe Weather Europe.
Šta uzrokuje naglu promjenu vremena?
Do prodora hladnog vazduha prema jugu dolazi zbog kasnog slabljenja polarnog vrtloga, što je arktičkoj masi omogućilo da zaobiđe uobičajeno zapadno strujanje. Ključnu ulogu u tome ima snažna Omega blokada, područje visokog pritiska vazduha iznad sjevernog Atlantika i Grenlanda koje se ponaša kao brana i preusmjerava hladan vazduh pravo prema Evropi. Ova blokada, koja će se zadržati do početka maja, formirala se i zbog promjena na Pacifiku, gdje prelaz iz faze La Ninje pogoduje stvaranju sjeverno-južnog strujanja vazduha iznad Evrope.
Hladni talas koji se spušta sa Arktika donijeće temperature niže za 10 do 15 stepeni od prosjeka za ovo doba godine, što predstavlja ozbiljnu prijetnju poljoprivredi, piše SWE. Posebno su ugroženi vinogradi i voćnjaci koji su zbog ranijih visokih temperatura već u osjetljivoj fazi cvjetanja.
Toplo vrijeme početkom aprila, s temperaturama koje su dostizale i preko 25°C, podstaklo je prerani rast vegetacije, zbog čega je povratak jutarnjih mrazeva sada znatno opasniji nego tokom zime.
Arktička hladnoća zahvata istok i sjever Evrope
Vremenski obrasci počeli su se mijenjati već ovog vikenda jačanjem anticiklone iznad Atlantika i zapadne Evrope prema Grenlandu. Nad Baltikom se razvija duboka ciklona koja će donijeti snijeg i niske temperature. Već u noći na ponedjeljak vrlo hladna vazdušna masa stigla je u istočnu Evropu, a temperature će biti od 8 do 12°C niže od prosjeka za kraj aprila.
Najhladniji vazduh i potencijalno štetan jutarnji mraz predviđaju se za veći dio Poljske, Bjelorusije, zapadne Ukrajine, sjeverne Slovačke i sjeverozapadne Rusije, iako će se zadržati vjetrovito. Ciklona nad Baltikom donijeće i značajne snježne padavine sjeverozapadnoj Rusiji, gdje bi moglo pasti i do 50 centimetara snijega. Nešto snijega očekuje se i u Estoniji te južnoj Finskoj, dok će u sjevernoj Norveškoj snijeg padati sve do sredine sedmice.
Hladni talas sredinom sedmice stiže i na Balkan
Do sredine sedmice, anticiklona nad sjevernim Atlantikom dodatno će ojačati i proširiti se sve do Grenlanda, što će hladan vazduh potisnuti južnije, prema srednjoj Evropi i Balkanskom poluostrvu. Temperaturna anomalija biće izražena, s vrijednostima i do 12°C ispod normale u mnogim zemljama istočne Evrope. Postepeno zahlađenje u srijedu će zahvatiti i dijelove srednje Evrope, uključujući Balkan.
Istovremeno, zapadna Evropa i zapadno Sredozemlje ostaće pod uticajem toplije vazdušne mase, stvarajući tako oštar temperaturni kontrast širom središnjeg dijela kontinenta.
U četvrtak i petak ujutro temperature bi se u istočnoj Njemačkoj, Češkoj, Slovačkoj, Poljskoj i Austriji mogle kretati oko nule, a u kotlinama je moguć kasni mraz koji bi mogao prouzrokovati štetu. Ovakav dipolni obrazac – toplo na zapadu i hladno na istoku – zadržaće se do kraja aprila i početkom maja.
Početak maja
Do petka, 1. maja, snažna anticiklona nad Atlantikom organizovaće se u klasičnu Omega blokadu. Dok će se toplota zadržati nad zapadnom Evropom, hladnoća će se pojačati nad Balkanom i crnomorskom regijom, gdje će se premjestiti duboka ciklona. Temperature će biti od 10 do 15°C niže od prosjeka, što je izuzetno rijetko i ekstremno za početak maja.
Ovako snažna temperaturna anomalija sigurno će rezultirati vrlo hladnim jutrima u petak i subotu, s temperaturama koje će se vjerovatno spuštati nekoliko stepeni ispod nule. To je posebno kritično zbog opasnosti od mraza u vinogradima širom većine zemalja Balkanskog poluostrva, gdje bi štete mogle biti znatne, pa i katastrofalne, prenosi Index.