Zavod za zaštitu kulturno-istorijskog nasljeđa USK osigurao je sredstva za početak sanacije, zaštite i konzerviranja lokaliteta starog jevrejskog groblja u Bihaću, te će u prvoj fazi ovim aktivnostima biti obuhvaćeno 50 nadgrobnih spomenika.
“Prije objavljivanja javnog poziva za izbor izvođača mi smo bili u obavezi, s obzirom na to da se radi o nacionalnom spomeniku, da uradimo glavni projekat i mi smo to uradili. U prvoj fazi raspolažemo sa 81.000 maraka i to smo dobili iz namjenskih federalnih sredstava, čekamo da prođe žalbeni rok pa ćemo potpisati ugovor sa izabranim izvođačem radova”, istakla je Midhada Midžić, direktorica pomenutog zavoda.
Prema njenim riječima, projekat je pokrenut prije nekoliko godina, a groblje se trenutno nalazi u zapuštenom stanju. Prema riječima istoričara Asima Piralića, radi se o veoma značajnom istorijskom lokalitetu koji svjedoči o životu jevrejske zajednice na ovome prostoru.
“Prvi Jevreji na područje Bihaća dolaze pri kraju osmanske uprave Bosnom i Hercegovinom. To je zajednica u kojoj su se Sefardi i Aškenazi naseljavali skoro istovremeno, znači sredinom 19. vijeka, od kada vjerovatno datira i ovo groblje”, kazao je Piralić.
Prema riječima Midžićeve, nadgrobni spomenici se nalaze u dobrom stanju, prije svega zato jer su izrađeni od bihacita, čvrstog i otpornog kamena, a njihova konzervacija biće urađena pod nadzorom stručnih lica. Staro jevrejsko groblje se nalazi na lokalitetu Islamovac, na lijevoj obali Une, i na površini od oko pet dunuma zemljišta. Najstariji nadgrobni spomenik potiče iz 1860. godine, a posljednja osoba koja je sahranjena na groblju je Benjamin Alhalel, koji se u Bihać vratio 1945. godine iz zarobljeništva, te iste godine i preminuo. Na jevrejskom groblju u Bihaću nalazi se 129 nadgrobnih spomenika, većina je izvedena u formi sanduka koji se završavaju obličasto ili sljemenasto, a pojedini sanduci postavljeni su na postamente. Prema popisu iz doba Austrougarske, koji je obavljen 1910. godine, u Bihaću je tada živjelo 156 Jevreja, a postojala je i sinagoga izgrađena 1906. godine, ali je tokom Drugog svjetskog rata porušena, dok je jevrejska zajednica u tom istom periodu doživjela veliku devastaciju i nikada se od toga nije oporavila.