Na današnjem obilježavanju neustavnog 9. januara u Banjoj Luci, pored obaveznih parola, ikonografije i retorike o „samostalnosti“, posebnu pažnju privukao je – auto-asortiman.
Tačnije, registarske tablice Republike Srpske s datumom 09.01.92, koje su se danas ponosno nosile kao da su turistički magneti, a ne simbol jednog od najspornijih datuma u savremenoj historiji Bosne i Hercegovine.
Dok su okupljeni pozirali s tablicama iza zaštitnih ograda, sticao se utisak da je riječ o nekoj vrsti retro-izložbe: malo nostalgije, malo prkosa Ustavnom sudu BiH, a puno poricanja stvarnosti.
Tablice, koje inače služe da se vozila registruju i identifikuju, danas su dobile novu funkciju – da zamijene argumente.
Ovaj performans neodoljivo podsjeća na ranije javne istupe u kojima su pojedini akteri, poput Anje Blagojević, s ozbiljnim izrazom lica najavljivali „nezavisnost RS-a“, kao da je riječ o novom startupu, a ne o direktnom kršenju Ustava i Dejtonskog sporazuma. Razlika je samo u formi: tada su to bile izjave, danas su to tablice. Suština je ista.
Jer, ako se već ne može dobiti država, može se bar držati komad lima s datumom koji pravno ne postoji. A u političkom folkloru Republike Srpske, očito, i to je dovoljno da se održi iluzija.
U zemlji u kojoj se ustavne odluke ignorišu, a simboli koriste kao zamjena za realnost, tablice s 09.01.92 postaju ono što najbolje znaju biti – dokaz da je mit često glasniji od prava, ali i da neustavnost, ma koliko se slavila, ostaje neustavna.