Ažurirano:
Kvalitetan san važan je za svakodnevno funkcionisanje, ali i za dugoročno zdravlje.
Veliko istraživanje objavljeno u naučnom časopisu PLOS Medicine ukazuje na to da nije bitno samo koliko sati provedemo u krevetu već i koliko vremena provodimo u različitim fazama sna.
Istraživači sa Pekinškog univerziteta i Medicinskog univerziteta Kapital analizirali su podatke 95.559 odraslih osoba iz britanske baze UK Biobank. Prosječna starost učesnika bila je 56 godina, a njihovo zdravstveno stanje praćeno je gotovo devet godina.
Tokom istraživanja učesnici su sedam dana i noći nosili uređaje na zglobu ruke koji bilježe kretanje i obrasce spavanja. Naučnici su pomoću algoritama analizirali različite faze sna i upoređivali ih s podacima o više od 1.000 bolesti.
Rezultati su pokazali povezanost između trajanja pojedinih faza sna i rizika od čak 83 zdravstvena stanja.
REM faza sna posebno privukla pažnju istraživača
REM faza je dio spavanja tokom kojeg je aktivnost mozga pojačana, a snovi su često živopisniji. Prema rezultatima studije, duže trajanje ove faze bilo je povezano s manjim rizikom od nekoliko ozbiljnih zdravstvenih problema.
Svakih dodatnih 47,6 minuta REM sna povezano je s 26 posto manjim rizikom od srčane insuficijencije i 46 posto manjim rizikom od demencije. Istraživači su zabilježili i povezanost s čak 80 posto manjim rizikom od parkinsonizma, odnosno skupa simptoma koji uključuju obilježja karakteristična za Parkinsonovu bolest.
Ipak, važno je naglasiti da ovi rezultati ne znače da duže trajanje REM faze samo po sebi sprečava navedene bolesti. Istraživanje je pokazalo povezanost, ali ne i direktnu uzročno posljedičnu vezu.
Šta je otkriveno o dubokom snu?
Istraživači su analizirali i duboki san, fazu koja ima važnu ulogu u oporavku organizma. Njegovo duže trajanje povezano je s manjim rizikom od sedam zdravstvenih stanja, među kojima su dijabetes tipa 2, teški depresivni poremećaj i Parkinsonova bolest.
Kod Parkinsonove bolesti zabilježen je 30 posto manji rizik u vezi s dužim trajanjem dubokog sna.
S druge strane, nepravilan obrazac spavanja i duži periodi budnosti tokom noći bili su povezani s većim rizikom od pojedinih stanja, uključujući anksioznost.
Koliko je sati sna dovoljno?
Osim faza spavanja, istraživači su ispitivali i ukupno trajanje sna. Najmanji rizik od 69 bolesti zabilježen je kod osoba koje su spavale između šest i osam sati tokom noći.
Nasuprot tome, spavanje kraće od pet sati bilo je povezano s povećanim rizikom od 37 zdravstvenih stanja.
Autori istraživanja naveli su da održavanje sna u trajanju od šest do osam sati može biti korisno u smanjenju rizika od brojnih bolesti. Ipak, potrebe za snom razlikuju se zavisno od dobi i drugih individualnih okolnosti, pa rezultate ne treba tumačiti kao univerzalno pravilo za svaku osobu.
Rezultate treba posmatrati s oprezom
Iako istraživanje obuhvata veliki broj ljudi i dug period praćenja, ima nekoliko ograničenja. Obrasci spavanja mjereni su tokom samo jedne sedmice, pa ne mora značiti da su u potpunosti odražavali navike učesnika tokom narednih godina.
Osim toga, uređaji koji se nose na zglobu ne mjere faze sna na isti način kao laboratorijska ispitivanja spavanja. Učesnici britanske baze podataka u prosjeku su i zdraviji od opće populacije, što također može uticati na rezultate.
Naučnici upozoravaju i da veza može djelovati u oba smjera. Poremećaji sna mogu biti povezani sa zdravstvenim problemima, ali i pojedine bolesti mogu početi narušavati san mnogo prije nego što budu dijagnosticirane.
Istraživanje zato ne dokazuje da određena faza sna direktno uzrokuje ili sprečava bolest. Ipak, ukazuje na to da je za razumijevanje zdravlja važno posmatrati ne samo broj sati provedenih u snu već i njegovu strukturu i kvalitet.
(Vijesti.ba)