Dvije pravosnažne presude američkog Okružnog suda iz Južnog distrikta New Yorka mogle bi imati dalekosežne posljedice po ekonomsku stabilnost Srbije, Crne Gore i entiteta Republika Srpska. U slučajevima “Jane Doe protiv Karadžića” i “Kadić protiv Karadžića”, žrtvama genocida dosuđena je rekordna odšteta koja s kamatama i troškovima premašuje 141 milijardu američkih dolara.
Advokat Ramo Atajić, koji zastupa žrtve u ovom slučaju, potvrdio je da su presude postale pravosnažne i izvršne. Odgovornost za isplatu odštete, prema presudi, snose institucije Srbije, Republike Srpske i Crne Gore.
Atajić je upozorio da ukoliko strane odbiju ponuđenu nagodbu, slijedi prinudna međunarodna naplata, koja bi mogla uključivati blokadu imovine, računa i drugih finansijskih sredstava u inostranstvu.
Presude se temelje na zločinima počinjenim tokom rata u Bosni i Hercegovini, a američki sudovi su na osnovu univerzalne jurisdikcije omogućili donošenje presude ne samo protiv Radovana Karadžića, već i protiv drugih odgovornih institucija i pojedinaca povezanih sa izvršenjem zločina.
Radovan Karadžić, koji je odbio saradnju s američkim pravosudnim sistemom, u ovim procesima nije imao aktivnu odbranu, što je ubrzalo donošenje presude u korist tužilaca.
“Ovo više nije samo pitanje pravde, već preživljavanja čitavih država. Posljedice po budžete Srbije, RS-a i Crne Gore mogle bi biti razorne,” rekao je Atajić.
Do sada nije bilo zvaničnih reakcija iz Beograda, Banje Luke ili Podgorice. Međutim, advokati koji zastupaju žrtve tvrde da su pod pritiscima i prijetnjama, dok dio opozicije, uključujući lidera Pokreta za obnovu Kraljevine Srbije Nikolu Sandulovića, navodi da vlasti pokušavaju zataškati slučaj, iako su međunarodni pravni mehanizmi već pokrenuti.
Ovo je prvi put da se na ovakav način i u ovako velikom finansijskom iznosu međunarodni sudovi direktno obračunavaju s posljedicama ratnih zločina na Balkanu, što bi moglo otvoriti vrata sličnim tužbama i u drugim jurisdikcijama.